| San Clemente |  |
(vervolg dag 3) |
foto: Kaeru
| San Clemente |
| tekening van Giuseppe Vasi uit het midden van de 19e eeuw |
| anno nu |
| mouseover |
 |
De San Clemente is typerend voor de stad Rome. Het is een kerk uit de Middeleeuwen die gebouwd is op een Romeins gebouw uit de eerste eeuw, daar weer onder ligt een Mithras-tempel uit de 1e v. Chr. Maar voordat we naar de oude gedeeltes afdalen, bekijken we eerst het deel uit de 12e eeuw. Dit deel is trouwens weer gebouwd op een christelijke basiliek uit de 4e eeuw.
Paus Clemens, naar wie deze kerk vernoemd is, werd door de Romeinen veroordeeld voor zijn christelijke zendingsijver. Eerst werd hij naar de Krim verbannen, maar daar hij ook hier met groot succes velen tot het christendom overhaalde, waren hardere maatregelen nodig. Met een flink anker aan zijn lijf werd Clemens in de zee gegooid. Wat bleek echter: bij laag water was er een grafkamer te zien die de engelen voor Clemens hadden gebouwd.
Elk jaar, bij laag tij, trokken de christelijke pelgrims naar de plek toe waar de tombe te zien was. Op een keer was in alle drukte een baby achtergebleven die door het snel wassende water werd meegesleurd en onder het wateroppervlak verdween. Een jaar later zagen de pelgrims tot hun grote verbazing hetzelfde kindje, vrolijk bij de tombe spelend, weer terug. Het jongetje werd natuurlijk vernoemd naar de heilige Clemens. In de eerste middeleeuwse kerk, onder de kerk waar we nu staan, is het verhaal van de heilige Clemens door frescoschilders uit de 11e eeuw vastgelegd.
|
ingangen aan de Via di San Giovanni en de V.d Querceti |
|
mouseover |
 |
foto: Trish-N-Mike
De omheinde ruimte waarbinnen de mis werd gehouden, het schola cantorium, komt nog uit de 6e eeuw. De panelen van deze omheining bevatten nog typische afbeeldingen uit de vroegchristelijke tijd die we al in de kleine catacombe onder de Sant’Agnese fuori le Mura tegen zijn gekomen. Afbeeldingen van de duif, de vis en de wijnrank zie je ook hier terug. Het baldakijn boven het hoofdaltaar komt ook uit de eerste kerk, de kerk die hier onderligt, dus uit de 4e eeuw. Het mozaïek uit de halve koepel van de apsis komt uit de 12e-eeuw en toont de triomf van het kruis. Deze kerk heeft ook een vloer die een mooi voorbeeld is van cosmatenwerk zoals we dit straks ook in de S. Quattro Coronati zullen tegenkomen.
Cosmatenwerk: mozaïekkunstenaars van de familie Cosmaten. Zij gebruikten veelkeurig marmer, glas en goud op vloeren, wanden en zuilen.
|
Ingang aan de V.d Querceti en het binnenhof |
|
mouseover |
 |
foto: Nata R.
Plattegrond van de San Clemente (straatniveau, 12e eeuw)
| A. | verhoogd middenschip | H. | transept |
| B. | zijbeuken | I. | narthex of voorhal |
| C. | cathedra (zetel bisschop) | J. | atrium of voorhof |
| D. | apsis | K. | omlopende zuilengang |
| E. | altaar | L. | waterbekken |
| F. | ambonen | ||
| G. | koor |
Het interieur wordt door zestien klassieke Ionische zuilen in drie beuken verdeeld.
| interieur |
| mouseover |
 |
|
absismozaïek |
 |
Als we richting het binnenhof lopen zien we in de rechterzijbeuk de Cappella di Santa Catharina. Hier heeft de 15e eeuwse schilder Masolino uit Florence
een frescocyclus geschilderd
(bij
Web Gallery of Art zijn vijf afbeeldingen van de frescocyclus van Masolino
te vinden en de
kruisiging op de wand achter het altaar).
| Cappella di Santa Catharina |
| Masolino |
 |
De laatste restauratie is inmiddels achter de rug zodat we de fresco’s in volle glorie kunnen bekijken. Hierbij zijn trouwens ondertekeningen ontdekt die nu ter weerszijden van de deur te zien zijn. Ter plekke zal ik uitleggen waarom er eigenlijk ondertekeningen gemaakt werden.
Het verhaal dat Masolino schildert, gaat over de heilige Catharina van Alexandrië. Het begint op de linkerwand met haar dispuut met de geleerden dan volgt het missiewerk dat zij verricht en hierna de bekering van de vrouw van Maxentius. Natuurlijk wordt de marteling op het rad van Catharina ook weergegeven, waarbij een engel ingreep en het martelwerktuig brak. Het verhaal eindigt met de onthoofding van de heilige en de engelen die het lijk van haar naar de berg in Sinaï wegvoeren. Voor we afdalen naar de 4e eeuw, nemen we nog een kijkje in het prachtige binnenhof met vier oude klassieke Ionische zuilen.
 |
Via de sacristie, rechterzijbeuk, dalen we af naar de oude en eerste kerk. We komen dan eerst in de narthex en vervolgens in een lange smalle gang met aan het uiteinde een nis waar onder andere nog een fresco uit de 5e eeuw van Maria met kind is te zien.
foto: hardmaj1
Als we daarna bij de apsis verder afdalen, komen we in een Romeins gebouw.
 |
foto's: Sacred Destinations
Als we nog dieper afdalen komen we in een Mithras-tempel uit de eerste eeuw v. Chr. terecht.
|
Mithras-tempel |
|
mouseover |
 |
foto's: Sacred Destinations
Mithras is lang een geduchte concurrent geweest van de christelijke godsdienst, maar moest eind vierde eeuw toch het onderspit delven.
We verlaten de San Clemente, steken de straat over en gaan dan links af in de Via dei Santi Quattro Coronati, waar we de gelijknamige kerk zullen bezoeken.
|
Via dei Santi Quattro Coronati |
 |
foto: bloomjune