Bernini 1598-1680

4.40 minuten

Pietro Bernini gaat met zijn zoon Gian Lorenzo naar de paus Paulus V (Camillio Borghese) en tekent een portret.

Aanwezig o.a. Maffeo Barberini (latere paus Urbanus VIII), Scipione Borghese (Villa Borghese) diep onder de indruk.

Paulus V  “Jij wordt de nieuwe Michelangelo” Beeldhouwen, schilderen en architectuur

Zelfportret als tekenaar  ca. 1621

Maffeo Barberini wordt mentor van de jonge knaap. Hij krijgt toegang tot het Vaticaan. Een ware goudmijn voor elke kunstenaar. Beroemde werken uit de Oudheid zoals de Laocoön, Torso van Belvedère en de Apollo vanBelvedère. Ook moderne kunstenaars als Rafaël (Stanze School van Athene; Michelangelo als Heraclitus) en Michelangelo (Sixtijnse kapel).

Frederico Zuccaro
Michelangelo Laatste Oordeel 
tekenen  Laocoön

Maar liefst 500 figuren. Elke figuur uniek. Niet zoals de gebroeders Pollaiuolo ‘Martelaarschap van Sebastiaan

Michelangelo
Pietà 1498-1499
Christus   hand

De compositie van een liggende dode op de schoot van een moeder is namelijk bijzonder moeilijk. Niet alleen de beeldhouwers hadden er moeite mee ook de schilders zoals  Vittore Carpaccio of  Cosmè Tura.

Buonarroti signeerde met: MICHEL.A [N]ELVS.BVONAROTVS.FLORENT.FACIEBA [T].

Dit betekent letterlijk: Michelangelo Buonarroti de Florentijn was [me] aan het maken. Het beeld spreekt als het ware zelf, maar dan wel in de onvoltooid verleden tij [d].

  1. Gobbio Vasari
  2. Signeren  Grieks discussie onder beeldhouwers wanneer is een kunstwerk af? (Monet impressie opkomende zon 1872 impressionisme geuzennaam of Gao Qipei 1700)

Pietà doorbraak voor Michelangelo.  Bernini wordt beroemd als beeldhouwer met zijn  werk dat hij maakte voor Scipione Borghese waaronder de Apollo en Daphne en David.

 

Bernini als jonge kunstenaar

Gian Lorenzo Bernini
Amalthea en de kleine Zeus
details: de kleine Zeus drinkt melk     het melken van de geit
Gianlorenzo Bernini Amalthea en de kleine Zeus Galleria Borghese
Bernini
verdoemde ziel (zelfportret ca. 1619)
martelaarschap heilige  Laurentius

 

Huidige opvatting:    Gian Lorenzo Bernini (1598-1680)

Pietro Filippo Bernini (oudste zoon van Gian Lorenzo Bernini)

Kern van Baldinucci en Domenico 3 bladzijden

Chantelou                               Filippo Baldinucci              Domenico Bernini
1665                                               1682                                   1713
blz.  280                                         111                                       146

Franco Mormando, ‘Bernini his life and his Rome’, University of Chicago Press, Chicago and London, Paperback edition 2013 (oorspronkelijke druk hardcover 2011).

imitatio en aemulatio (navolgen en overtreffen)

Michelangelo eerste versie
Verrezen Christus
zwarte ader
Santa Maria sopra Minerva 1521
  Bernini
Aeneas, Anchises en Ascanius
leeuwenhuid
Villa Borghese 1618-1619
   

Aeneas is het spiegelbeeld van de Christus van Michelangelo. Vergilius. De schrijver: ‘[…] bedek ik mijn brede schouders en mijn gebogen nek met een mantel van een rossige leeuwenhuid.’ Hiermee worden de lendenen van Aeneas en zijn vader Anchises bedekt.

Scipione Borghese geeft de jonge Bernini opdracht voor drie beelden:

  1. 1621-1622 Pluto en Proserpina
  2. 1622-1625 Apollo en Daphne  Terwijl Bernini hier aan  werkt, begint hij aan zijn David
  3. 1623-1624 David
Apollo en Daphne  gezichten
zijkant  plattegrond   hand
mouseover
maquette Rome

Aemulatio  Apollo van Belvedère stand und spiel bein (Youtube Khan Academy  contrapposto) en de zijkant Apollo en Daphne.

Als deze beeldengroep van Apollo en Daphne voltooid is, wordt het in het jaar 1625 dé grote sensatie van Rome. Heel Rome haastte zich om dit wonder te zien. Vanaf dit moment kreeg Bernini vele bewonderende blikken van voorbijgangers als hij door Rome liep. Maar er was toch een probleem en wel Daphne. Kardinaal Maffeo Barberini verwoordde dit als volgt: ‘Hoe waar en levensgetrouw het is, het zou minder offensief voor het oog van de kuise kijker zijn, als het vergezeld zou gaan met een morele waarschuwing.’ De kardinaal verzon een  tweeregelig vers de nobele vrucht van zijn erudiete geest zo is te lezen in  de biografieën van Bernini: die van Filippo Baldinucci en Domenico Bernini. Kardinaal Scipione liet deze dichtregels op de sokkel aanbrengen om kritiek op het naakt te weerleggen met de volgende morele vermaning:

sokkel groot formaat
Elke minnaar die de genoegens van vluchtige uiterlijke vormen najaagt
zal zijn handen gevuld zien met louter takken en alleen bittere vruchten krijgen
Michelangelo
David (1501-1504)
David gezicht
achterzijde   zijkant   voorzijde   hand en de slinger   voet
onderzijde
mouseover
David Bernini Villa Borghese

Aemulatio met Michelangelo, maar ook met de Grieken. De zogenaamde Borghese Gladiator was in het bezit van Scipione Borghese (nu in het Louvre).

Tegenslag 1639  en 1644

1636-1639 Affaire met Costanza Bonarelli
Simon Schama BBC affaire Bernini en Costanza begint bij 22.40 minuten

Bernini zelfportret 1638 Villa Borghese Bernini buste van Costanza Bonarelli knotje
Matteo, Luigi 12 jaar jongere broertje 29. (Youtube Sarah McPhee Bernini’s beloved)

‘De schoonheid die hij in steen had vereeuwigd wordt in het vlees vernietigd.’

Van paus Urbanus VIII moet Bernini trouwen. De gelukkige wordt de jongste dochter Caterina van Paolo Tezio. Zij kregen 11 kinderen. Jongste zoon is Domenico (biografie geschreven over Gian Lorenzo).

1644 rampjaar voor Bernini.

Nieuwe paus Innocentius X  (Diego Velázquez).  Commissie ingesteld bouw nieuwe torens Sint-Pieter (tekening Borromini). Oordeel: afbreken.

Particuliere opdracht van Federico Cornaro.

Zie Youtube SchamaAlexander Smarius of hier (Rome dag vier).

 Federico Cornaro
Cornaro kapel
Federico Cornaro Bernini Cornaro-kapel

 

 

Sint-Pieter
Baldacchino 27 meter hoog

De bronzen gedraaide zuilen staan op marmeren basementen. Op de voetstukken zijn een paar opmerkelijke pauselijke wapenschilden van marmer te vinden. De marmeren basementen zijn even hoog als de gemiddelde lengte van een mens die voor het altaar staat. Op de zuilen en het basement zijn bijen, een rozenkrans, een portret op een munt en hagedissen waarvan een hagedis een schorpioen verorbert.

Baldacchino bronzen zuil van de Baldacchino
medaillon portret Urbanus VIII
Baldacchino bronzen zuil van de Baldacchino medaille portret Urbanus VIII Bernini

Sergei Eisenstein verzamelde tussen 1937-1940 veel materiaal en bronnen over de wapenschilden die Bernini ontworpen had voor de sokkels van het Baldacchino. In zijn essay getiteld, ‘Montage en Architectuur,’  (hier te lezen) schrijft hij over de schilden van Bernini: ‘een van de meest spectaculaire composities van de grote meester Bernini’ met de wapenschilden als ‘acht opnames, acht montage opeenvolgingen van één heel montage scenario.’ (geciteerd en vertaald uit de Engelse Wikipedia)

plattegrond verhaal van de sokkels

De drie bijen op de wapenschilden maken duidelijk dat we hier met de familie Barberini te maken hebben (Urbanus VIII Maffeo Barberini). Oorspronkelijk had het familiewapen drie paardenvliegen. Op aanraden van Bernini heeft de paus de vliegen veranderd in bijen. Het aangepaste wapenschild van de Barberini’s was het eerste te zien in een glas in lood venster in de Santa Maria Aracoeli.

venster
Santa Maria Aracoeli

glas in lood venster Bernini wapenschild Barberini Santa Maria Aracoeli

Als je de Sint-Pieter binnenkomt, begint het verhaal op de wapenschilden aan de voorzijde links. Witkowski (aangehaald in de Engelse Wikipedia voetnoot 7) schreef in 1908 het volgde:

‘De scène begint met de vrouw  waarbij haar gezicht begint samen te trekken; bij de tweede en volgende sokkel veranderen de gezichtstrekken in een serie van toenemende heftige krampen. Tegelijkertijd wordt het haar steeds wilder; de ogen die eerst een draagbare pijn verraden, krijgen een verwilderde uitdrukking; de mond, eerst bijna gesloten, gaat verder open, en schreeuwt met een doordringend realisme. […] Tenslotte komt de bevalling: de buik neemt af en het hoofd van de moeder verdwijnt, om plaats te maken voor een cherubijn baby met krullend haar, glimlachend onder de onveranderlijke pauselijke insignes.’

Giovanni Pietro Bellori vermeldt in zijn overzichtswerk, ‘The Lives of the Modern Painters, Sculptures and Architects’  van de 17e eeuwse kunstenaars  wel Caravaggio, maar Bernini niet.