Bernini 1598-1680

 

Simon Schama BBC begint bij 4.44 minuten

Bernini
zelfportret  als tekenaar ca. 1623
National Gallery The Palace Sofia

 

Caravaggio
Paulus V  (Camillo Borghese) 1605
Villa Borghese Rome

De tekening maakte een verpletterende indruk op de paus en de aanwezige kardinalen waaronder Scipione Borghese en Maffeo Barberini (Caravaggio) latere paus Urbanus VIII. Paulus VII (Bernini): “Jij wordt de nieuwe Michelangelo”

Maffeo  Barberini wordt mentor van de jonge knaap. Verder krijgt Gian Lorenzo toegang tot het Vaticaan. Een ware goudmijn voor de elke kunstenaar.  Klassieken: Laocoon (volgens Plinius in zijn Naturalis historia: het beste werk uit de Oudheid), Torso Belvedere, Apollo van Belvedere  en  moderne kunstenaars als Rafaël (school van Athene stanze Michelangelo als Heraclitus) en Michelangelo (Sixtijnse kapel).

Bernini heeft het werk van Michelangelo diepgaand bestudeerd.  In de 15e eeuw draaide alles om Michelangelo. Alle kunstenaars ook Bernini werden beïnvloed door zijn beelden, fresco’s, tekeningen en zijn architectuur. Vijfhonderd figuren waarbij elk figuur uniek is. Niet zoals  Antonio en Piero Pollaiuolo dit doen in: Martelaarschap van St. Sebastiaan (1475).

Federico Zuccaro
Taddeo Zuccaro tekent in de Sixtijnse kapel naar Michelangelo’s  ca. 1580  ‘Laatste Oordeel‘ 1535-1541

De jonge Bernini moest zich als veelbelovende kunstenaar nog waarmaken. Dit gold anno 1498 ook voor Michelangelo Buonarotti.  Als Buonarroti  23 jaar is krijgt hij de opdracht van een Franse kardinaal, Jean Bilhères de Lagraulas, om een Pietà te maken voor zijn graf.

Michelanglo
gezicht Christus
variant van Amerikaanse fotograaf Xavier J. Peg
Pietà (van oorsprong Duits)  Cosmè Tura (1460), Vittore Carpaccio (1487-1490), Mark Rothko (1945).
Waarom signeerde Buonarroti met:
MICHEL.A [N]ELVS.BVONAROTVS.FLORENT.FACIEBA [T]? 1. Gobbio (Vasari) 2. onvoltooid verleden tijd.
Michelangelo  nam niet alleen de driehoekscompositie over, maar ook de wijze waarop Leonardo draperieën schilderde.  Meer over de Pietà van Michelangelo klik hier.
Michelangelo
Leonardo da Vinci studie
mouseover
Pietà Michelangelo

Bronnen (biografieën en dagboek) over het leven van Bernini

Pietro Filippo Bernini (oudste zoon van Gian Lorenzo Bernini). Kern van Baldinucci en Domenico 3blz.
Chantelou 1665
blz. 280
Filippo Baldinucci  1682
111
Domenico Bernini 1713
146

Franco Mormando, ‘Bernini his life and his Rome’, University of Chicago Press, Chicago and London, Paperback edition 2013 (oorspronkelijke druk hardcover 2011). Meer lezen over Bernini’s werk in de Villa Borghese klik hier.

 

De jonge Bernini

Gian Lorenzo Bernini vóór 1615
details: de kleine Zeus drinkt melk     het melken van de geit
Gianlorenzo Bernini Amalthea en de kleine Zeus Galleria Borghese
Michelangelo eerste versie
Verrezen Christus   zwarte ader
Santa Maria sopra Minerva 1521
  Bernini
Aeneas, Anchises en Ascanius
leeuwenhuid
Villa Borghese 1618-1619
   

Aeneas is het spiegelbeeld van de Christus van Michelangelo. Vergilius. De schrijver: ‘[…] bedek ik mijn brede schouders en mijn gebogen nek met een mantel van een rossige leeuwenhuid.’ Hiermee worden de lendenen van Aeneas en zijn vader Anchises bedekt.

Scipione Borghese geeft de jonge Bernini opdracht voor drie beelden:

  1. 1621-1622 Pluto en Proserpina
  2. 1622-1625 Apollo en Daphne  Terwijl Bernini hier aan  werkt, begint hij aan zijn David
  3. 1623-1624 David
Apollo en Daphne  gezichten
zijkant  plattegrond   hand
maquette Rome

Aemulatio  Apollo van Belvedere stand und spiel bein (Khan Academy  contrapposto) en de zijkant Apollo en Daphne.

Als deze beeldengroep van Apollo en Daphne voltooid is, wordt het in het jaar 1625 dé grote sensatie van Rome. Heel Rome haastte zich om dit wonder te zien. Vanaf dit moment kreeg Bernini vele bewonderende blikken van voorbijgangers als hij door Rome liep. Maar er was toch een probleem en wel Daphne. Kardinaal Maffeo Barberini verwoordde dit als volgt: ‘Hoe waar en levensgetrouw het is, het zou minder offensief voor het oog van de kuise kijker zijn, als het vergezeld zou gaan met een morele waarschuwing.’ De kardinaal verzon een  tweeregelig vers de nobele vrucht van zijn erudiete geest zo is te lezen in  de biografieën van Bernini: die van Filippo Baldinucci en Domenico Bernini. Kardinaal Scipione liet deze dichtregels op de sokkel aanbrengen om kritiek op het naakt te weerleggen met de volgende morele vermaning:

sokkel groot formaat
Elke minnaar die de genoegens van vluchtige uiterlijke vormen najaagt
zal zijn handen gevuld zien met louter takken en alleen bittere vruchten krijgen
Michelangelo
David
David gezicht
achterzijde   zijkant   voorzijde   hand en de slinger   voet
mouseover
David Bernini Villa Borghese

Aemulatio met Michelangelo, maar ook met de Grieken. De zogenaamde Borghese Gladiator was in het bezit van Scipione Borghese (nu in het Louvre).

Tegenslag 1639  en 1644

1636-1639 Affaire met Costanza Bonarelli
Simon Schama BBC affaire Bernini en Costanza begint bij 22.40 minuten

Bernini zelfportret 1638 Villa Borghese Bernini buste van Costanza Bonarelli knotje
Matteo, Luigi 12 jaar jongere broertje 29. (Youtube Sarah McPhee Bernini’s beloved)

‘De schoonheid die hij in steen had vereeuwigd wordt in het vlees vernietigd.’

Van paus Urbanus VIII moet Bernini trouwen. De gelukkige wordt de jongste dochter Caterina van Paolo Tezio. Zij kregen 11 kinderen. Jongste zoon is Domenico (biografie geschreven over Gian Lorenzo).

1644 rampjaar voor Bernini.

Nieuwe paus Innocentius X  (Diego Velázquez).  Commissie ingesteld bouw nieuwe torens Sint-Pieter (tekening Borromini). Oordeel: afbreken.

Particuliere opdracht van Federico Cornaro.

Zie Youtube Schama of hier.

 Federico Cornaro
Cornaro kapel
Federico Cornaro Bernini Cornaro-kapel

 

 

Sint-Pieter
Baldacchino

De bronzen gedraaide zuilen staan op marmeren basementen. Op de voetstukken zijn een paar opmerkelijke pauselijke wapenschilden van marmer te vinden. De marmeren basementen zijn even hoog als de gemiddelde lengte van een mens die voor het altaar staat. Op de zuilen en het basement zijn bijen, een rozenkrans, een portret op een munt en hagedissen waarvan er  een schorpioen verorbert.

Baldacchino bronzen zuil van de Baldacchino
medaillon portret Urbanus VIII
Baldacchino bronzen zuil van de Baldacchino medaille portret Urbanus VIII Bernini

Sergei Eisenstein verzamelde tussen 1937-1940 veel materiaal en bronnen over de wapenschilden die Bernini ontworpen had voor de sokkels van het Baldacchino. In zijn essay getiteld, ‘Montage en Architectuur,’  (hier te lezen) schrijft hij over de schilden van Bernini: ‘een van de meest spectaculaire composities van de grote meester Bernini’ met de wapenschilden als ‘acht opnames, acht montage opeenvolgingen van één heel montage scenario.’ (geciteerd en vertaald uit de Engelse Wikipedia)

plattegrond verhaal van de sokkels

De drie bijen op de wapenschilden maken duidelijk dat we hier met de familie Barberini te maken hebben (Urbanus VIII Maffeo Barberini). Oorspronkelijk had het familiewapen drie paardenvliegen. Op aanraden van Bernini heeft de paus de vliegen veranderd in bijen. Het aangepaste wapenschild van de Barberini’s was het eerste te zien in een glas in lood venster in de Santa Maria Aracoeli.

venster
Santa Maria Aracoeli

glas in lood venster Bernini wapenschild Barberini Santa Maria Aracoeli

Als je de Sint-Pieter binnenkomt, begint het verhaal op de wapenschilden aan de voorzijde links. Witkowski (aangehaald in de Engelse Wikipedia voetnoot 7) schreef in 1908 het volgde:

‘De scène begint met de vrouw  waarbij haar gezicht begint samen te trekken; bij de tweede en volgende sokkel veranderen de gezichtstrekken in een serie van toenemende heftige krampen. Tegelijkertijd wordt het haar steeds wilder; de ogen die eerst een draagbare pijn verraden, krijgen een verwilderde uitdrukking; de mond, eerst bijna gesloten, gaat verder open, en schreeuwt met een doordringend realisme. […] Tenslotte komt de bevalling: de buik neemt af en het hoofd van de moeder verdwijnt, om plaats te maken voor een cherubijn baby met krullend haar, glimlachend onder de onveranderlijke pauselijke insignes.’

Giovanni Pietro Bellori vermeldt in zijn overzichtswerk, ‘The Lives of the Modern Painters, Sculptures and Architects’  van de 17e eeuwse kunstenaars  wel Caravaggio, maar Bernini niet.