-->

oud Rome strip
HET OUDE ROME - & - ROME VANAF DE MIDDELEEUWEN

Forum Romanum

S. Maria Antiqua met fresco's uit de 6e - 9e eeuw (FORUM ROMANUM)


Met de Aula Domitiana maakte S. Maria Antiqua deel uit van een immens gebouwencomplex dat de verbinding vormde tussen (de paleizen op) de Paltijn en het Forum Romanum.
S. Maria Antiqua plattegrond:

S. Maria Antiqua plattegrond:
A
) Atrium; B) Presbyterium; C) Absis; D) Kapel van Theodotus; E) Kapel van de Santi Medici;
F
) Middenschip; G) Linkerschip; H) Rechterschip;
S. Maria Antiqua van bovenaf gezien: atrium en kerk
S. Maria Antiqua van bovenaf gezien: atrium en kerk

S. Maria Antiqua uitgelicht
S. Maria Antiqua uitgelicht
S. Maria Antiqua: de ingang
S. Maria Antiqua: de ingang

S. Maria Antiqua van binnen: overzicht van de drie schepen met achterin het presbyterium en de absis.
S. Maria Antiqua van binnen: overzicht van de drie schepen met achterin het presbyterium en de absis.

De geschiedenis van de S. Maria Antiqua met haar fresco's van de oudheid tot 847 nC:

De kerk Santa Maria Antiqua, gelegen aan de voet van de noordwestelijke steile helling van de Palatijn, werd gebouwd door het hergebruiken van de bakstenen structuren van een uitgebreid architektonisch complex uit de tijd van keizer Domitianus (81-96), waarschijnlijk een monumentale vestibulum van de keizerlijke paleizen op de Palatijn, daarmee verbonden door een overdekte trap, die nu nog bestaat.
De plattegrond van het voorheen bestaande gebouw leende zich uitstekend voor de aanpassing aan de nieuwe functie van kerk. de oorspronkelijke quadriporticus (vierkante zuilengang) werd omgevormd tot drie schepen en het ruime vertrek aan de achterkant werd het presbyterium, dat pas op een later ogenblik werd voltooid met een absis, die gewoon werd uitgehakt in de dikte van de Romeinse muur.
In het jaar 847, tijdens een aardbeving, werd deze plek ernstig beschadigd door stukken muur die vanaf de Paltijn naar beneden stortten. De kerk werd verlaten en opnieuw gesticht in de buurt van de tempel van Venus en Roma als Santa Maria Nuova.
Alleen het atrium bleef nog een een enkele eeuw in gebruik als de Kapel van S. Antonio.

Santa Maria Antiqua is gewijd in de loop van de 6e eeuw nC. en werd later, in de loop van circa 3 eeuwen, versierd met vele verhalende fresco's. Veel van deze fresco's zijn nu nog bewaard gebleven (ca. 250 vierkante meter) en zijn, ondanks hun precaire toestand, unieke documenten over de ontwikkeling van de hoogmiddeleeuwse kunst in Rome en elders. Grote fragmenten van fresco's uit dezelfde periodo zijn ook in het zogenaamde Oratorium van de 40 Martelaren, een naastgelegen ruimte die deel uitmaakt van hetzelfde religieuze complex.

Het enige bewaard gebleven fragment van een schildering uit de eeuw van de stichting van de kerk is een deel van het beroemde "palimpsest" (eigenlijk een herbeschreven papyrus) op de rechterwand van de absis, waar zes lagen schilderingen uit verscillende periodes over elkaar heen aangebracht zijn. De scildering op de eerste laag, die een Madonna op troon (Maria Regina) en aanbeden door een engel voorstelt (annunciatie), gaat terug tot het midden van de 6e eeuw (565-578) en wordt telkens overgeschilderd tot in de 8e eeuw..
De rechterwand van het presbyterium met de "palimpsest".
De rechterwand van het presbyterium met de "palimpsest".
Op de voorgrond resten van het plaveisel in opus alexandrinum.

Detail van de laag van het palimpsest met Maria Regina

Detail van de laag van het palimpsest met Maria Regina

Deel van het beroemd "palimpsest"
Deel van het beroemd "palimpsest"

649-653: Paus Martinus I liet de wanden van het presbyterium decoreren en veel gedeeltes van het middenschip. Paus Martinus I stierf in ballingschap en oner martelingen omdat hij zich verzette tegen de keizer van Constantinopel.

De zuid-westelijke pilaster met fresco's uit de tijd van paus Martinus I.
De zuid-westelijke pilaster met fresco's uit de tijd van paus Martinus I.

Detail: Solomonis, moeder van de Maccabeeën, met haar zeven zonen.
Detail: Solomonis, moeder van de Maccabeeën, met haar zeven zonen.
705-707: Paus Johannes VII had een bijzondere voorliefde voor deze kerk, omdat hij opgegroeid was op de Palatijn als zoon van de bewaker van de keizerlijke paleizen. Hij liet het prebyterium opnieuw decoreren en verhalende schilderingen aanbrengen in de kapel van de Santi Medici en in vele andere delen van het monument.
De noord-westhoek van de kapel van de Santi Medici
De noord-westhoek van de kapel van de Santi Medici

Kapel van de Santi Medici: paneel met 5 heiligen uit het Oosten aan wie geneeskundige kracht werd toegeschreven.
Kapel van de Santi Medici: paneel met 5 heiligen uit het Oosten aan wie geneeskundige kracht werd toegeschreven.

741-752 Paus Zacharias: tijdens zijn pontificaat werd de bouw uitgevoerd van de kapel van Theodotus, die zijn naam ontleent aan de gelijknamige donateur, een edelman die als ambassadeur van de paus de eerste contacten tot stand bracht met het hof van Frankrijk, de toekomstige bondgenoten bij het politieke losmaken van Byzantium.

De kapel van Theodotus met achterin de Crucifix en rechts op de wand een beeldverhaal gewijd aan de heiligen Quiricus en Giulitta.
De kapel van Theodotus met achterin de Crucifix en rechts op de wand een beeldverhaal gewijd aan de heiligen Quiricus en Giulitta.


In de nis de Crucifix.

757-767 Paulus I: hij gaf de opdracht tot de laatste versiering van de absis en liet uitgebreide beeldverhalen maken op de wanden van de zijschepen.

De wanden langs het linkerschip met een cyclus van fresco's die zich ook uitstrekte over de wand van het rechterschip.
De wanden langs het linkerschip met een cyclus van fresco's die zich ook uitstrekte over de wand van het rechterschip.
De cyclus bestaat uit drie rijen figuratieve fresco's boven elkaar en boven een geschilderd gordijn. het is één van de weinige zone's die in meer recente tijd gerestaureerd zijn (1981-1982)

Detail van hewt centrale deel van de wand. Deze rij stelt voor: Christus op troon, met rechts Griekse heiligen en links Latijnse heiligen
Detail van hewt centrale deel van de wand. Deze rij stelt voor: Christus op troon, met rechts Griekse heiligen en links Latijnse heiligen.
De twee rijen erboven stellen scenes uit het Oude Testament voor.

772-795 Paus Adrianus I: liet de laatste schilderingen aanbrengen vóór de aardbeving van 847.

Paneel met de laatste scilderingen vóór de kerk verlaten werd in 847.
Paneel met de laatste scilderingen vóór de kerk verlaten werd in 847.
In 1956 werden de fresco's losgemaakt van de westmuur van het atrium en staan nu opgesteld in het rechterschip.

Detail van dit paneel met Maria Regina op troon tussen Heiligen. Links de opdrachtgevende paus Adrianus I, met een azuurblauwe vierkante nimbus omdat hij nog in leven was.
Detail van dit paneel met Maria Regina op troon tussen Heiligen. Links de opdrachtgevende paus Adrianus I, met een azuurblauwe vierkante nimbus omdat hij nog in leven was.

Sarcofaag in de S. Maria Antiqua
Sarcofaag in de S. Maria Antiqua

 

 

 
 
Monumenten op het Forum Romanum :
  1. Titusboog
  2. Antiquarium van het Forum
  3. Huis van Scaurus
  4. Basilica van Maxentius of Constantijn de Grote
  5. Horrea Vespasiani
  6. Middeleeuwse porticus
  7. Sacellum van Bacchus
  8. Domus Rex Sacrorum
  9. Tempel van Romulus
  10. Huis van de Vestaakse maagden
  11. Privé woning
  12. Archaïsche begraafplaats
  13. "Edicola"
  14. Tempel van Antoninus en Faustina
  15. Regia
  16. zie nr. 19
  17. Tempel van Divus Iulius
  18. Basilica Aemilia
  19. Porticus van Caius en Lucius Caesar
  20. Tabernae novae
  21. Rostra ad Divi Iulii
  22. Sacellum van Venus Cloacina
  23. Curia
  24. Comitium
  25. Lapis Niger
  26. Basis van Arcadius e.a.
  27. Basis van Mars
  28. Basis vd Decennalia
  29. Basis van ConstantiusII
  30. Rostra Vandalica
  31. Boog van Septimius Severus
  32. De Rostra
  33. Umbilicus Orbis
  34. Altaar van Saturnus
  35. Miliarium Aureum
  36. Tempel van Saturnus
  37. Tempel van Concordia
  38. Tabularium
  39. Tempel van Vespasianus
  40. Porticus van de Dei Consentes
  41. Basilica Iulia
  42. Zuil van Focas
  43. Plaveisel Inscriptie van Naevius
  44. Ficus, olijfboom en wijnstok
  45. zie bij 43
  46. Lacus Curtius
  47. Dolia (potten)
  48. Doliola (potjes)
  49. Erezuilen
  50. Boog van Augustus
  51. Tempel van Castor en Pollux
  52. Aula
  53. Horrea Agrippiana
  54. S. Maria Antiqua
  55. Oratorium van de 40 martelaren
  56. Lacus Iuturnae
  57. Tempel van Vesta
Viae, vici, clivi op Forum

A. Via Sacra
B. Clivus Argentarius
C. Argiletum
D. Via Nova
E. Vicus Tuscus
F. Clivus Capitolinus
G. Vicus Iugarius

Niet uit de oudheid of op Forum:

a. Ss. Martina e Luca
b. Ss. Cosma en Damiano
c. S. Francesca Romana
d. Carcer Mamertinus
e. basilica Argentaria (forum van Caesar)
f. Tempel van Venus en Roma

 naar de Mons Palatinus

 
 
 
 
Navigatie op de site :

HOME
Roma Antica home
Roma Moderna home
 
Naar de monumenten op het Forum Romanum:
via  Forum plattegrond
via  Clickable foto-overzicht
terug naar historische notities Forum Romanum