De keizerlijke fora

Download app in App Store voor keizerlijke fora 3D  Iphone/Ipad Engels/Italiaans

maquette van de keizerlijke fora
plattegrond
Plan des forums impériaux
mouseover

maquette keizerlijke fora

 

Dit onderdeel komt waarschijnlijk het eerst aan de orde, nog voordat we het Forum Romanum bezoeken, maar dat ligt een beetje aan de temperatuur. Het Forum Romanum ligt in een dal en het kan daarontzettend warm zijn. Bij Wikipedia is hier meer te lezen over de keizerlijke fora.

 De Keizerlijke forFora v.r.n.l.: vredesforum, forum van Nerva, Caesar (onderzijde en grenzend aan de Curia), Augustus (boven) en Trajanus
maquette
 situatie na de ingreep van Mussolini
luchtfoto
mouseover

Keizerlijke fora Rome

foto: Martin G. Conde

Julius Caesar
voor het Caesarforum

Julius Caesar voor het Caesarforum

foto Julius Caesar: cjffrex

Omdat het Forum Romanum een vrij kleine ruimte omvat en de keizers hun eigen gebied wilden, waren zij genoodzaakt om een ander kavel te zoeken. Dit werd het dal tussen de Palatijn en de Quirinaal, ten noorden van en grenzend aan het Forum Romanum. De keizerlijke fora waren een buffer tegen de volkse en verpauperde wijken ten noorden van het Forum zoals de Subura.

‘In het antieke Rome had je de Urbs, de stad, het hooggelegen gebied waar de rijken en machtigen woonden. En je had Subura, een dichtbevolkte volkswijk die ook onderdak bood aan een mengelmoes van sjacheraars, dieven, hoeren, gladiatoren en criminele kroegbazen. Als rijke Romein moest je je in het donker niet in deze kolkende mensenmassa wagen zonder fakkels en een paar slaven als beschermer.’

bron: Marc Leijendekker NRC 

Klik hier bij Wikipedia als je meer over de Subura wilt lezen.

De nieuwe keizerlijke forums waren complexen met fonteinen, pleinen, tuinen, tempels, leeszalen, basilica’s en wandelhallen. Caesar besloot tot de bouw van het eerste keizerlijke forum, het Forum Julium oftewel het Caesarforum.

overblijfselen
het Forum van Caesar
reconstructiemodel onderzijde
mouseover
Forum van Caesar Rome

foto’s: Guess What iCott? en Martin G. Conde

Forum van Caesar
reconstructie
plattegrond van het  Caesar forum
Forum van Caesar reconstructie
Forum van Caesar
luchtfoto
tegenwoordig
Middeleeuwen 10e eeuw
mouseover
forum van Caesar

Het kostte Caesar een fortuin, de gehele buit die hij uit Gallië had meegebracht. Caesar moest allerlei huizen opkopen om plaats te maken voor zijn forum. Daarbij kwam nog dat de Curia met bijbehorende gebouwen iets verplaatst moest worden, terwijl de uitloper van de Capitolijn ook voor veel problemen zorgde en grotendeels moest worden afgegraven. Het Forum werd door zijn adoptiefzoon, Octavianus, de latere keizer Augustus voltooid.

Het Caesarforum is een rechthoekige door muren omgeven binnenplaats van 160 bij 75 meter. Het plein werd aan drie zijden omgeven door een dubbele zuilengang. Een verlengde hoofdas, van 160 meter, kwam uit bij een tempel gewijd aan de stammoeder van de familie Caesar: de Venus Genetrix [moeder].

Tempel van Venus Genetrix
plattegrond van de Venus Genetrix tempel
Tempel van Venus Genetrix reconstructie

Caesar zou althans volgens hem, afstammen van de godin Venus. Haar beeld stond naast dat van Caesar in de apsis van de tempel. De Griekse beeldhouwer Arcileus heeft het beeld gemaakt. Caesar liet de borsten van de godin met parels bedekken. Een beeld van de grote liefde van Caesar, Cleopatra, kreeg ook een plaats in de tempel (meer over deze tempel? klik hier bij Wikipedia). Voor de tempel stond zijn eigen ruiterstandbeeld. Het paard, oorspronkelijk een ruiterstandbeeld van Alexander de Grote, gemaakt door de Griekse beeldhouwer Lysippos, was geroofd. Niet Alexander, maar Caesar kwam op het paard te zitten. De ommuurde ruimte werd ook gebruikt voor winkels, die zich aan de zuidzijde bevonden.  Na de voltooiing onder Augustus werd het forum door Trajanus nog ingrijpend verbouwd. Sommige zuilen van de galerijen en het podium met drie zuilen van de Venus-Genetrix-tempel zijn nog bewaard gebleven.

 Fries van de tempel Venus Genetrix
 Fries van de tempel Venus Genetrix Keizerlijk forum Caesar Rome

Nieuw aan de tempel van Genetrix is de ronde apsis die de cella afsluit: een vernieuwing die school zou gaan maken. 

Plattegrond en reconstructietekening van het Forum Romanum en de keizerlijke fora:

 huidige situatie en de fora
kaart van de verschillende keizerlijke fora
Plattegrond en reconstructietekening van het Forum Romanum en de keizerlijke fora 1.  Tabularium
2.  Porticus deorum consentium
3.  Vespasianus-tempel
4.  Concordia-tempel
5.  Carcer (gevangenis)
6.  Septimius Severus-boog
7.  Rostra (spreekhoek)
8.  Saturnus-tempel
9.  Julia basiliek
10. Forum
11. Aemilia basiliek
12. Castor en Pollux tempel
13. Caesar-tempel
14. Antonius-en- Faustina-tempel
15. Regia
16. Vesta-tempel
17. Huis van de Vestaalse maagden
18. Bibliotheca pacis
19. Romulus-tempel
20. Maxentius-basilica
21. Venus- en Roma- tempel
22. Forum Julius Caesar
23. Curia regia
24. Venus-Genetrix-tempel
25. Forum Augustus
26. Mars Ultor-tempel
27. Exedra
28. Forum Nerva
29. Minerva-tempel
30. Forum Pacis
31. Pax-tempel
32. Forum Trajanus
33. Ruiterstandbeeld
34. Triomfboog
35. Exedra
36. Basiliek Ulpia
37. Trajanus-zuil
38. Bibliotheken
39. Trajanus-tempel
v.l.n.r
Capitolijn, Forum Romanum, Keizerlijke fora
Capitolijn, Forum Romanum, Keizerlijke fora 

Achter de tempel van Venus Genetrix, grenzend aan de Clivus Argentarius, bevond zich de basiliek Argentária, een beurs voor de geldhandelaren, die door Trajanus is aangelegd.

Augustus, de adoptiefzoon van Caesar, bouwde zijn eigen forum.

reconstructie van het forum van Augustus
plattegrond van het forum van Augustus
Video Forum van Augustus Altieri4.com (1.21 minuten)
Video Forum van Augustus reconstructie Capware ( 1.12 minuten)
luchtfoto van de overblijfselen 

reconstructie forum van Augustus

bron foto (mouseover): Martin G. Conde

Forum van Augustus
plattegrond van het forum van Augustus
Exedra
reconstructie
Forum van Augustus Exedra reconstructie

foto: the imperial fora

Forum van Augustus
gevel van de tempel Mars Ultor
pediment van Mars Ultor
reconstructie
Forum van Augustus reconstructie

model
luchtfoto overblijfselen
en de restanten van het
forum van Augustus
mouseover

Forum van Augustus Rome

foto’s: professor frenchieen mrhson

Forum van Augustus
reconstructie
zijkant
mouseover
Forum van Augustus reconstructie

Foto’s: Erechtheion

Forum Augustus origineel kapiteel
Kariatide 
groot formaat
origineel kapiteel Forum van Augustus

Forum Augustus:
1. Le Plan De Rome (klik hier voor meer afbeeldingen)
2. Video Forum Augustus Le Plan De Rome
3. Video Forum van Augustus Altieri4.com (1.21 minuten)

Dit forum ten noorden van het Caesarforum borduurde voort op het ontwerp van Caesar, dat op zijn beurt gebaseerd was op hellenistische pleinen. Ook hiervoor moesten weer veel huizen in de Subura worden afgebroken. De verpauperde bevolking werd gedwongen te verhuizen.

Het Forum van Augustus had een rechthoekige plattegrond met aan de zijkanten een zuilengang. Aan het uiteinde van de lange as lag een tempel gewijd aan Mars Ultor (de wrekende god Mars in verband met de dood van Caesar). In de tempel lagen het zwaard van Caesar en de eretekens van het Romeinse leger, dat Augustus weer van de Parthen terugveroverd had. Nieuw waren de twee boogvormige exedra’s aan het einde van de zuilengalerij naast de Mars Ultortempel (meer over deze tempel? klik hier bij Wikipedia. In de zuilengangen, stonden veel beelden onder andere van Julius, Aeneas en de voorvaderen van het Julische geslacht. Hiermee maakte Augustus duidelijk, dat de geschiedenis van Rome ook de geschiedenis van het Julische geslacht was. In het midden van het plein stond een groot beeld van Augustus met vierspan. Augustus liet uit angst dat een brand in de aangrenzende sloppenwijk Subura zijn forum zou vernietigen, een hoge muur om het hele complex bouwen. Rechts is heden ten dage nog steeds de poort in de muur te zien die toegang gaf tot de Subura.

doorgang van het forum van Augustus naar de volkswijk in de late 19e eeuw en tegenwoordig
de andere zijde
Subura
Piazza della Suburra
mouseover

oorgang van het forum van Augustus naar de volkswijk in de late 19e eeuw

bron en foto: Martin G. Conde en kacoma

Volkswijk
Subura
maquette
mouseover
volkswijk suburra Rome

bron: HBO

Geheel oostelijk, direct achter de tempel van Romulus ligt het Vredes Forum ook wel het Forum van Vespasianus genoemd. Er is tegenwoordig bijna niets meer van overgebleven. Het werd in opdracht van Vespasianus gebouwd. Het gehele complex was een groot rechthoekig plein, omgeven door zuilengangen. Aan de achterkant stond de vredestempel, als gedenkteken aan het sluiten van de vrede na een lange periode van burgeroorlogen. In deze tempel, die niet op een hoog podium stond, werd de buit die de zoon van Vespasianus, Titus, uit Jeruzalem had meegebracht bewaard. Aan weerszijden van deze tempel stonden bibliotheken en galerijen met beroemde beelden.

Video’s Vredesforum (Vespasianus):
1. Video Vredes forum bij Le Plan De Rome 
2. Video hoorcollege Vredesforum professor Kleiner Yale University  (begint bij 44.30 minuten)

Forum van Vespasianus
Vredes forum

Forum van Vespasianus Vredes forum
Vredes Forum
(Vespasianus)
reconstructie
Vredes Forum (Vespasianus) reconstructie
Vredes Forum
Zaal van de “Forma Urbis Romae”
Het plan hing aan de muur
 Zaal van de "Forma Urbis Romae"

foto: the imperial fora

Klik hier bij Le Plan De Rome

Forum van Vespasianus (Vredesforum):
1. Afbeeldingen Vespasianus forum Le Plan De Rome

Forum van Nerva:
1. Video overblijfselen en een reconstructie progettotraiano (2.13 minuten)
2. Video Forum van Nerva (1.17 minuten)

Forum van Nerva
in de huidige stedelijke context
reconstructie
Forum van Nerva in de Middeleeuwen
mouseover
Forum van Nerva reconstructie
Forum van Nerva
doorgang naar de volkswijk Subura
Video overblijfselen en een reconstructie (2.13 minuten)
Forum Nerva Doorgang naar de volkswijk Suburra

Video’s:
1.   Video hoorcollege professor Kleiner Yale University Forum van Trajanus  (begint bij 22.10 minuten)
2.   Video hoorcollege Basilica Ulpia  professor Kleiner Yale University (begint bij 31.30 minuten)
3.   Video Trajanus Forum en de Markt van Trajanus Discovery (9.07 – 12.04 minuten)
4.   Video hoorcollege Zuil van Trajanus professor Kleiner Yale University (begint bij 45.30 minuten)
5.   Video hoorcollege professor Kleiner Yale University (begint bij 59.30 minuten)
6.   Video Khan Academy Forum van Trajanus (6 minuten)
7.   Video Khan Academy Markt van Trajanus (3.55 minuten)
8.   Video Khan Academy Zuil van Trajanus (4.55 minuten)
9.   Video reconstructie Capware Zuil van Trajanus en de bibliotheken (3.40 minuten)
10. Video: de bouw van de zuil van Trajanus National Geographic (4.46 minuten)

Forum van Augustus rechts en links het Forum van Trajanus
Video Trajan’s Forum  van Trajanus Tim Wright (1.09 minuten)
Video Forum van Trajanus (1.55 minuten)
reconstructie
Forum van Augustus en het Forum van Trajanus reconstructie

foto: the imperial fora

Forum Trajanus
luchtfoto restanten Forum Trajanus
 

Markt van Trajanus
kijk vanuit de markt
mouseover

Markt van Trajanus Rome

foto’s: Markus Bernet en Wikipedia

Tussen 107 en 112 werd dit grote complex gebouwd. De architect was Apollodorus van Damascus. Het terrein was te klein en onregelmatig om dit forum en de aangrenzende markt aan te kunnen leggen. Verscheidene monumenten en gebouwen in het dal tussen de Capitolijn en de Quirinaal werden afgebroken, maar zelfs na deze ingrepen was de ruimte nog te klein. Een heuvelrug tussen de Capitolijn en de Quirinaal, die door het dal liep werd geheel afgegraven. De hoogte van deze smalle heuvelrug wordt door de zuil van Trajanus tweeënveertig meter nog steeds aangegeven. Tenslotte werd een deel van de Quirinaal afgegraven. Op het afgegraven deel van de Quirinaal werd de markt van Trajanus gebouwd in de vorm van een exedra. Hierdoor werd het zicht onttrokken aan de merkwaardige afgraving van dit deel van de Quirinaal en tegelijkertijd was de markt, bestaande uit meerdere verdiepingen van tabernae [winkels], nodig als tegenwicht voor de druk van de Quirinaal.

Markt van Trajanus
reconstructie winkels
Via Biberatica
mouseover
Markt van Trajanus winkels Via Biberatica

bron: HBO

Een groot voordeel van dit project was dat het oude centrum, het Forum Romanum, nu verbonden  werd met het nieuwe tweede grote centrum: de Campus Martius oftewel het Marsveld.

Trajanus markt
grote hal
mouseover
Trajanus markt grote hal

Door de forse ingrepen in het landschap kon Apollodorus een forum met een lengte van 300 meter en een breedte van 185 meter aanleggen. Hierdoor overtrof dit forum alle eerdere gebouwde fora niet alleen in afmetingen, maar ook in pracht. In het noordwesten werd het Forum afgesloten door de tempel: Divus Trajanus, maar hier is niets meer van overgebleven.

plattegrond Forum Trajanum met de markt van Trajanus maquette
mouseover
plattegrond Forum Trajanum met de markt van Trajanus 1.    Toegangspoort (triomfboog)
2.    Plein, omsloten door porticus
3.    Marmeren peristylia
4.    Exedra’s
5.    Markt van Trajanus
6.    Via Biberatica
7.    Basilica Ulpia met twee exedra’s
8.    Griekse en Latijnse bibliotheek
9.    Zuil van Trajanus
10.  Binnenplaats  tempel van Trajanus
11.  Tempel van Divus Trajanus

Hier een reconstructie van het plein van Trajanus met op de achtergrond de basilica Ulpia en de uitstekende zuil van Trajanus.

zuil van Trajanus
Trajanus munt
reconstructie
ca. 1500
zuil van Trajanus

bron: App Imperial Fora

Daar voor waren twee beroemde bibliotheken, rechts een Griekse en links een Latijnse, met in het midden de beroemde zuil van Trajanus uit 113 na Chr. Deze tweeënveertig meter hoge zuil met een wenteltrap erin, werd bekroond met een standbeeld van Trajanus. Bibliotheek en een reconstructie tekening van de basilica Ulpia (klik hier bij Wikipedia voor meer informatie over deze basiliek). Hier een uitgebreide site over de zuil van Trajanus en bij University of St Andrews zijn zeer vele afbeeldingen te zien ook van de trap in de zuil. Bij Khan Academy Jeffrey Becker nog een aardig artikel over de zuil van Trajanus.

foto: AntyDiluvian

Later heeft dit beeld plaats moeten maken voor de H. Petrus. In de sokkel werd de gouden urn met de as van Trajanus en zijn vrouw bewaard. Op de zuil is een spiraalvormige band van tweehonderd meter met gebeeldhouwde reliëfs aangebracht.

Zuil van Trajanus
reliëf
oorspronkelijk in kleur
Zuil van Trajanus reliëf oorspronkelijk in kleur

Hierop waren de oorlogen tegen de Daciërs (Roemenen) uitgebeeld. Dit idee was volledig nieuw en was oorspronkelijk goed te zien vanaf de grond, maar ook vanuit de twee bibliotheken. In het voetstuk werd de gouden urn met de as van Trajanus bewaard.

Zuil van Trajanus
beeld van Petrus 
inzoomen

Petrusbeeld Zuil van Trajanus

foto: Cat Man! en Hiker Bob

Direct achter de zuil en de bibliotheken lag overdwars geplaatst de basilica Ulpia. Hier zijn nog enkele zuilen van overgebleven. De Ulpia had vijf beuken en twee halfronde apsiden aan de uiteinden. De grote afmetingen zijn nog te zien aan een twee meter hoog Corinthisch kapiteel en een stuk zuil van twee meter doorsnee, die nu achter de Trajanuszuil liggen, maar eerst een onderdeel van de Ulpia waren. Vóór de Ulpiabasiliek was een ommuurd plein met zuilengangen en in het midden bij de zijkanten waren twee exedra’s, waarvan één de markt van Trajanus vormde. In het midden van het plein stond een ruiterstandbeeld van Trajanus.

Zuil van Trajanus
mouseover

Zuil van Trajanus

foto’s: evan.chakroff en matt Raftery

Als keizer Constantinus in 356 het Forum van Trajanus bezoekt en het ruiterstandbeeld ziet, roept hij dat hij dit niet zou kunnen namaken, maar wel het paard waarop Trajanus was afgebeeld. Waarop de prins uit zijn gevolg antwoordde: ‘Laat dan eerst zo’n stal bouwen.’ Als paus Gregorius het forum rond 500 na. Chr. bezoekt en de afbeeldingen op de zuil van Trajanus aanschouwt, raakt hij zo ontroerd, dat hij op zijn knieën valt en tot God bidt om de ziel van de heidense Trajanus uit de hel te bevrijden. Na zijn terugkeer in de Sint Pieter krijgt de paus een visioen dat de ziel van Trajanus inderdaad door de Heer gered is, maar dat hij voortaan moet ophouden voor heidense zielen te bidden. Volgens een andere versie kreeg Gregorius de keus tussen drie dagen vagevuur of pijnen en kwalen op aarde. Hij koos voor het laatste en met zijn gezondheid kwam het nooit meer goed. Verder naar het oosten stond een triomfboog met drie doorgangen, de ingang van het plein.

reconstructie van de ingang van de basilica Ulpia
deel van het plein
mouseover

reconstructie van de ingang van de basilica Ulpia

bron: Joost van Dongen Het Forum Trajani in Rome

Forum van Trajanus
reconstructie Forum van Trajanus Rome
bron: Joost van Dongen

Basilica Ulpia
interieur
overblijfselen
mouseover

Basilica Ulpia

Na de val van het Romeinse rijk raakt het Forum en de keizerlijke forums sterk in verval. Op het einde van de Middeleeuwen zijn grote delen bedekt met een dikke laag aarde en steken alleen hier en daar delen van zuilen of bogen boven de grond uit.

Étienne Dupérac
Trajanusforum
ca. 1550
Keizerlijke fora na de Oudheid
situatie vóór de ingrepen van Mussolini
mouseover
Keizerlijke fora na de Oudheid

afbeelding: Martin G. Conde

Forum van Caesar
Middeleeuwen
10e eeuw
 Forum van Caesar Middeleeuwen 10e eeuw reconstructie

foto: the imperial fora

Forum van Augustus
klooster van Basilius van Caesarea op het Forum van Augustus
Middeleeuwen
10e eeuw
Forum van Augustus klooster van Basilius van Caesarea op het Forum van Augustus Middeleeuwen 10e eeuw reconstructie

foto: the imperial fora

Forum van Nerva in de Middeleeuwen
Forum van Nerva 10e eeuw reconstructie

foto: the imperial fora

Ippolito Caffi Belluno
Forum van Trajanus
ca. 1847
Ippolito Caffi Belluno Forum van Trajanus ca. 1847

In de jaren dertig van deze eeuw heeft Mussolini de volkse wijken, die veel eeuwen later na het verval van Rome op de forums ontstaan waren, weer afgebroken en de oude keizerlijke forums weer opgegraven. Mussolini liet de Via dei Fori Imperiali aanleggen, dwars door de keizerlijke forums, waarvan nog steeds een deel onder het asfalt van de weg ligt.

Na de keizerlijke forums bekeken te hebben gaan we bij de Titusboog naar boven naar de Palatijn en worden al aangenaam getroffen door een frisse wind van zee.

het pad naar boven naar de Palatijn

het pad naar boven naar de Palatijn

foto: phototram