Ca’Rezzonico, Palazzo Corner della Grande en de San Pantaleone

Ca’Rezzonico

Via het Campo S. Barnaba komen we bij de Fondamente (kade) Rezzonico. Hier is de ingang aan landzijde van het Ca’Rezzonico. De hoofdingang aan het Canal Grande is alleen met de boot te bereiken.

Rio S. Barnaba

Rio S. Barnaba Venetië

foto: RobvanDriel

Ca’Rezzonico
ingang
aan de Rio S. Barnaba

Ca'Rezzonico ingang aan de Rio S. Barnaba Venetië

 

Rio S. Barnaba
Tuin van het Ca’Rezzonico
Rio S. Barnaba Ca'Rezzonico Venetie

foto: bradamant

Het laatste paleis dat Baldassare Longhena ontwierp was het Ca’’Rezzonico. De laatste twee verdiepingen en de ballroom zijn door Massari toegevoegd. Dit is ook een androne  (de diepe en centraal liggende verdieping boven de Portega op de zogenaamde piano nobilezie plattegrond Ca’Rezzonico) maar dan wel haaks op de eerste androne geplaatst. Boven deze haakse androne bouwde Massari een balzaal en een grote indrukwekkende trap. In deze balzaal kwamen grote fresco’’s.

Museum Ca’Rezzonico

Tegenwoordig is het een museum (klik hier voor de officiële site van dit museum).

Ca’Rezzonico
balzaal
mouseover
Ca'Rezzonico balzaal Massari Venetie
Plattegrond (layout) kamers eerste en tweede etage van het museum
Link naar museum interactief
kamer met werk van de schilder Pietro Longhi
Ca'Rezzonico kamer met werk van de schilder Pietro Longhi

Filippo Bon gaf Longhena in 1667 de opdracht dit paleis te bouwen.

de portego met het binnenhof
portego eerste verdieping
de gevel
mouseover

Baldassare Longhena Ca'’Rezzonico Venetië

foto: Daisuke Ido

De opvallende textuur van het palazzo Pesaro kon nauwelijks verder worden opgevoerd. In het Ca’’Rezzonico is het oppervlak aanmerkelijk rustiger. De naam dankt het paleis aan de familie Rezzonico die het palazzo in 1712 heeft gekocht. Masari heeft het palazzo voltooid. Het was tot aan de piano nobile en aan de zijde van de Rio Barnaba voltooid. Het aardige van dit museum is dat je een goede indruk krijgt hoe de rijke handelaren en adel in de 17e eeuw in hun paleizen leefden. De inrichting, de meubels, schilderijen, de kostbare bekleding aan de wanden komen ook echt uit de 17e en 18e eeuw, zij het niet allemaal uit dit paleis. Bovendien is er een serie aardige schilderijen van Tiepolo en Longhi.

Ca’Rezzonico
facade
Ca'Rezzonico facade Venetie

Ook in deze gevel is de traditionele driedeling terug te vinden, die op een subtiele wijze wordt aangeduid. Dit is ondermeer te zien bij de piano nobile waar de balkons in het middendeel doorlopen dit in tegenstelling tot de zijgevels. Voor de façade maakte Longhena weer gebruik van de gevel van het palazzo Corner die Sansovino had gebouwd. Ca’’Rezzonico lijkt meer op het Corner della Grande dan het Pesaro. De overeenkomsten tussen het Ca ‘Corner en Ca’’Rezzonico zijn:

1. rustica begane grond (zuilen met ringen van rustica gebaseerd op Porta Maggiore).
2. drie ingangen.
3. veel zuilen, ontkenning van het muurvlak.
4. volgorde van de orden: Dorisch, Ionisch en Corintisch.
5. ovale mezzanino ramen.
6. sluitsteen nu naast leeuwenkopjes ook gezichten.
7. zijkanten losse balustraden i.t.t. tot middendeel.
8. gevel om de hoek gebogen, goed geïntegreerd.

 

Palazzo Corner della Grande

Het palazzo Corner (ook wel Ca’ Grande of Ca ’Corner Grande genoemd) ligt tegenover het terras van het Guggenheim.  De Cornerfamilie was zeer rijk. Zij waren niet alleen belangrijke handelaren, maar speelden ook in de politiek en de kerk een grote rol. Er is niet voor niets alleen over deze familie een site.

De familieleden waren een van oudste families in Venetië. Zorzi Corner was de broer van koningin Caterina van Cyprus. Zorzi haalde haar over, nadat haar man James II was gestorven, om haar koninkrijk over te dragen aan Venetië. Zo kwam Venetië aan dit belangrijke eiland. Als Zorzi sterft, laat hij een immens kapitaal na. Zorzi werd natuurlijk door de serenissima rijkelijk bedankt. Hij kreeg flinke landerijen in Cyprus waar suiker, katoen en tarwe verbouwd werden.

Gevel Palazzo Corner della
Grande
doorsnede en plattegrond
tekening
mouseover

Palazzo Corner della Grande Venetië

Zorzi Corner had het paleis bij San Maurizio, een oud gotisch paleis, opgekocht waar hij later het Corner Grande liet bouwen. Zorzi had dit paleis gekocht van de familie Malombra voor twintigduizend dukaten. Bovendien had Zorzi nog elf kleinere huizen aan het Canal Grande opgekocht, maar ook een scheepswerf en wat land dat nog niet bebouwd was naast het oude paleis. In zijn testament had Zorzi geschreven dat dit paleis met de aangekochte huizen en grond in handen van de familie moest blijven. Het mocht onder geen beding verkocht of onderling verdeeld worden. Zorzi verdeelde zijn bezit onder vier van zijn zoons Francesco, Zuanne, Hieronimo en Giacomo. In zijn testament had Zorzi geschreven dat dit paleis met de aangekochte huizen en grond in handen van de familie moest blijven. Maar de fraterena viel uiteen.

Vijf jaar na de dood van Zorzi, op 16 augustus 1532 brak er een grote brand uit in het oude paleis. Het werd een spectaculaire vuurzee. Sanudo beschrijft deze brand in zijn dagboeken, [48 delen], tot in het kleinste detail. Een broer van Zuanne had suiker en katoen vanuit Cyprus gestuurd. De suiker in balen was echter nog vochtig en werd te drogen gelegd in de attiek. Zuanne leed net als andere leden van de familie aan jicht. Hij ging naar bed met verwarmd hout om de pijn te verlichten. Maar het proces om het hout te verwarmen had zoveel hitte veroorzaakt dat de balken in de attiek begonnen te smeulen. Vuurspetters van de balken veroorzaakten brand in de balen suiker. De familie had laat gedineerd en was maar moeizaam wakker te krijgen. Zij probeerden nog belangrijke documenten mee te nemen uit de mezzanino verdiepingen naast de androne. Maar omdat de sloten van de deuren open waren gemaakt kreeg de menigte die toekeek kans om allerlei goederen te stelen uit deze kamers. Veel katoen en suiker in de androne werd wel gered. Sanudo verhaalt nog dat de marmeren zuilen van de gevel naar beneden donderden waarbij drie nieuwsgierige toeschouwers dodelijk getroffen werden. Hierbij schrijft Sanudo de woorden: ‘Deus dedit, Deus abstulit’ oftewel ‘God gaf en God nam’.

Vlak na de brand dienden Giacomo en Francesco een verzoekschrift bij de Doge in waarin zij hun situatie uitlegden. Hierbij werd nadrukkelijk vermeld dat de stad belang had bij een mooi paleis op deze prominente plek aan het Canal Grande. Beide broers vroegen een flinke bijdrage voor de bouw van het nieuwe paleis.

Titiaan (atelier)
Girocamo en kardinaal Marco Corner

Fijntjes werd opgemerkt dat er maar liefst acht dochters in de familie waren. Hiermee gaven zij de hint dat er in de toekomst een gigantische bruidschat van eenenzestigduizend dukaten betaald zou moeten worden. Dit is ook precies het bedrag dat de broers vroegen. Natuurlijk werd er nog eens nadrukkelijk gerefereerd aan het feit dat dankzij Zorzi Corner Cyprus in handen van de serenissima was gekomen. Het verzoekschrift was niet aan dovemans oren gericht. De Raad van Tien bood de broers dertigduizend dukaten aan: de helft van wat gevraagd werd. De bepaling in het testament van Zorzi dat de kavel ongedeeld in de familie moest blijven werd met toestemming van de senaat genegeerd. De gehele kavel aan de zijde van het grote kanaal werd in twee gelijke stukken verdeeld. Het linkerdeel is nooit gebouwd.

De gevel: op de begane grond gebruikte Sansovino rustica bij de aedicula’s rond de ramen. Er zijn drie ingangen voor de handelswaar zoals graan, suiker en katoen uit Cyprus. Verder worden dubbele orden of gepaarde zuilen gebruikt. Met gepaarde zuilen wordt het muurvlak meer verborgen en worden de zuilen meer benadrukt als een constructief dus dragend element, althans visueel, want echt dragen doen de zuilen niet. Net als bij het palazzo Dolfin Manin gebruikt Sansovino hoge ronde ramen, een bijzonder populair raam in Venetië tijdens de renaissance.

Alle traveeën op de eerste en tweede verdieping zijn even breed, dit gaat in tegen de gebruikelijke driedeling van de gevel. Aan welke twee elementen is te zien dat er toch sprake is van een traditionele driedeling in de gevel?

  • De gebruikte traveeën zijn gelijk, maar de drie middelste ramen bij de  portego of salone in de traveeën zijn breder dan de ramen in de traveeën van de zijvleugels. Door deze truc – wel dezelfde traveeën, maar iets bredere  ramen in het middendeel krijgt het palazzo een klassieke vorm, terwijl tevens aan de Venetiaanse traditie  tegemoet is gekomen.
  • Balkon bij middendeel aaneengesloten in tegenstelling tot de zijdelen, waar elke raam een individueel balkon krijgt.

De gevel was zowel klassiek als ‘modern’. Het Rome van Bramante en Rafaël had ook grote invloed. Kenmerken gevel:

  • De orden volstrekt correct toegepast. Eerst Dorisch dan Ionisch en tenslotte Corinthisch. om de goederen in te laten.
  • De gepaarde zuilen boven een basement dat geheel uit rustica bestaat.
  • De individuele balkons bij de zijramen.
  • De elegante hoekoplossing geïnspireerd is op het Huis Raphaël van Bramante.
  • de antieke wapenschilden in de zwikken, de leeuwenkopjes klassieke elementen  all’antica)
  • De façade van Istrisch steen dat net als marmer een klassieke uitstraling heeft.

Het palazzo Corner della Grande is heel anders dan het eerste palazzo, Dolfin Manin, van Sansovino. Het Dolfin Manin is heel eenvoudig, terwijl bij het Corner allerlei typische elementen zijn aangebracht zoals

  • de segmentvormige frontons bij de begane grond die op de uiteinden zijn samengeperst.
  • de slimme hoekoplossing (om de hoek) met gepaarde zuilen, terwijl de palazzi Vendramin-Calergi van Codussi en het Grimani van Sanmicheli een gevel hebben die meer lijkt op een plakplaatje. De gevel van het palazzo Corner is goed geïntegreerd in de rest van het gebouw. John Singer Sergent heeft in 1907 deze hoekoplossing weergegeven in een werk van hem.

 

  John Singer Sergent
de hoek  Corner della Grande

Ook de plattegrond is bijzonder. Het binnenhof sluit aan op de gevel en wel het onderste deel in het midden: de drie ingangen voor de goederen worden in het binnenhof herhaald. In de architraaf heeft Sansovino verzonken ovalen gebruikt dit wilde hij ook bij de voorgevel doen. Verder keren de ovaal-vormige mezzanino ramen van de voorgevel weer terug in het binnenhof. Dus de gevel wordt niet alleen ‘de hoek om gebogen’, maar in het binnenhof keert de gevel ook terug.

Bij de laatste restauratie is nog een geheime trap ontdekt voor het vrouwelijke bezoek dat in de late uurtjes de hoge geestelijken in de familie zoals Marco Corner bezocht.

de grote restauratie van enige jaren geleden

Palazzo Corner della Grande Venetië restauratie

We wandelen naar het noorden en komen via het Campo di S. Margherita als we de rio Foscari oversteken bij het Campo di San Pantaleone waar de gelijknamige kerk ligt.

San Pantaleone
mouseover
San Pantaleone Venetië

foto: netNicholls

In de San Pantaleone is een oude kapel waar de originele kunstwerken goed bewaard zijn gebleven. Als de koster de kapel voor ons geopend heeft (alleen in de namiddag) zie je in de Cappella del Sacro Chiodo (nagel) een werk van Antonio Vivarini en Giovanni d’Alemagna uit 1444, ‘Kroning van Maria’ naast een mooi gotisch beeldje.

 Kapel van de Heilige Spijker
Maria met Kind
Paolo Veneziano

bron: Anne

altaar van de heilige spijker
reliëf graflegging
 Cappella del Sacro Chiodo altaar van de nagel San Pantaleone

bron: Anne

Dit soort kunst in haar oorspronkelijke context komt heel anders over dan de triptieken die we in de Accademia gezien hebben.

bron: Anne

 Antonio Vivarini en Giovanni
Kroning van Maria
Cappella del Sacro Chiodo

Antonio Vivarini en Giovanni Kroning van Maria Cappella del Sacro Chiudo San Pantaleone Venetië

Tegenover ‘de Kroning’ hangt een paneel  uit het midden van de 14e eeuw. De thema’s , de presentatie van Christus en de hemelvaart van Maria vormen het begin -en sluitstuk van ‘de Kroning.’

In de kerk is verder een illusionistische plafondschildering te zien.
De schilder Antonio Fumiani, een volstrekt onbekende kunstenaar,
heeft maar liefst vierentwintig jaar aan deze plafondschildering gewerkt.

Antonio Fumiani
plafondschildering
detail

Antonio Fumiani plafondschildering San Pantaleone

In de tweede kapel rechts hangt nog een doek van Paolo Veronese, ‘San Pantalon geneest een jongen’ uit 1587. Dit schilderij is het laatste werk van Veronese, vlak hierna stierf hij aan een longziekte.

Paolo Veronese
‘San Pantalon geneest een jongen’
detail met de priester Bartolomeo Borghi
mouseover
Paolo Veronese 'San Pantalon geneest een jongen' San Pantaleone

De opdracht is gegeven door Bartolomeo Borghi, de priester van deze kerk. Borghi staat er zelf ook op. Hij houdt de stervende jongen, die door een giftige slang gebeten is, vast. De engel komt er aan gevlogen met een palmtak  in zijn hand, het teken van heiligheid: een status die de net bekeerde San Pantaleone nog zal bereiken. Rechts boven in het beeldvlak is een klassiek beeld van Aesculapius: de heidense Griekse geneeskundige. De wetenschappelijke geneeskunde is niet in staat om de jongen te genezen, maar de Goddelijke kracht staat voor niets. De jongen geneest ook echt. Hoewel het doek onlangs gerestaureerd is, is de belichting niet zo best zodat dit ontroerende tafereel niet echt goed te zien is.

Einde van dag 6